Ligging aan de rand van Kameroen
Pala ligt in het zuidwesten van Tsjaad, in een golvend landschap van savanne en geïsoleerde granietheuvels, op enkele tientallen kilometers van de grens met Kameroen. De stad is de hoofdplaats van Mayo-Kebbi Ouest, de provincie die in 2008 ontstond bij de splitsing van het oude Mayo-Kebbi. De naam van de streek verwijst naar de rivier de Mayo Kebbi; mayo betekent in het Fulfulde ‘seizoensrivier’. Het regent hier vrij veel voor Tsjadische begrippen — ruwweg 900 tot 1.100 millimeter per jaar, tussen mei en oktober — en de streek is groener en heuvelachtiger dan het vlakke land langs de Logone verderop naar het oosten.
Een lek in het Tsjaadbekken: bij hoge waterstand loopt water uit de overstromingsvlakte van de Logone via de Mayo Kebbi weg naar de Benoue in Kameroen — en daarmee naar de Niger en de Atlantische Oceaan. Het Tsjaadbekken is verder een gesloten bekken zonder afvoer naar zee; deze verbinding bij Pala is de enige natuurlijke uitzondering, en ze verklaart waarom vissoorten uit de Niger ook in het Tsjaadmeer voorkomen.
Inwonertal en bevolking
Bij de volkstelling van 2009 telde Pala ruim 30.000 inwoners. Sindsdien zijn er alleen projecties; gangbare schattingen komen uit tussen de 40.000 en 55.000. De cijfers verschillen per bron en moeten dus met voorbehoud gelezen worden. Pala ligt in het kerngebied van de Moundang, met daarnaast Toupouri, Fulbe en Massa in de bredere regio; zie etnische groepen. Het Moundang heeft een eigen traditioneel vorstendom met zetel in het nabijgelegen Léré, waarvan de vorst tot vandaag gezag geniet naast het staatsbestuur. Katholieken vormen een groot deel van de bevolking — Pala is al sinds de jaren zestig zetel van een bisdom — naast protestanten, moslims en aanhangers van traditionele godsdiensten, zie religieuze verdeling.
Landbouw, vee en goud
De economie draait in de eerste plaats op landbouw: sorghum, gierst, mais, aardnoten, sesam en katoen, aangevuld met rundvee en kleinvee. De vruchtbare, relatief natte grond maakt Mayo-Kebbi Ouest tot een van de graanschuren van het land, zie landbouw. Daarnaast is de streek bekend om ambachtelijke goudwinning: in het gebied tussen Pala en Léré graven duizenden mensen met de hand naar goud, seizoenswerk dat contant geld oplevert maar gepaard gaat met ongelukken en milieuschade. In dezelfde regio liggen ijzerertsvoorkomens die al decennia bekend zijn maar nooit op industriële schaal zijn ontgonnen, zie handel en export. De nabijheid van Kameroen maakt grenshandel — brandstof, cement, textiel — een vaste bron van inkomsten.
Wat er te zien is
Pala zelf is een rustige bestuursstad met een groot marktterrein, de kathedraal en de gebruikelijke provinciale voorzieningen. Het interessantst is de omgeving. Zo’n zestig kilometer naar het zuidwesten ligt het meer van Léré, een van de weinige plekken in Tsjaad waar nog Afrikaanse lamantijnen leven, samen met nijlpaarden en veel watervogels. De heuvels rond Pala bieden uitzicht over de savanne, en op marktdagen zie je de dracht en het aardewerk van de Moundang. Een toeristische infrastructuur is er niet: overnachten gebeurt in eenvoudige logementen, zie accommodatie.
Bereikbaarheid vanaf N’Djamena
Pala ligt ongeveer 420 kilometer van N’Djamena. De gebruikelijke route volgt de verharde nationale weg naar het zuiden tot Bongor en buigt daar zuidwestwaarts af via Fianga; dat laatste deel is deels verhard en deels aarde, en in het regenseizoen aanzienlijk trager. Reken op zeven tot tien uur met een terreinwagen, langer met gedeeld vervoer. Er rijden busjes vanuit N’Djamena en vanuit Kélo. Een luchthaven met geregelde lijndienst heeft Pala niet. Wie vanuit Kameroen komt, kan de grens bij Figuil gebruiken; grensposten en formaliteiten kunnen wijzigen, controleer dat vooraf, zie vervoer in Tsjaad.