De vaste nationale feestdagen
Naast Nieuwjaar en de Dag van de Arbeid kent Tsjaad enkele data die aan de eigen staatsvorming herinneren. De belangrijkste is 11 augustus, de dag waarop het land in 1960 onafhankelijk werd van Frankrijk; zie onafhankelijkheid. Op 28 november wordt herdacht dat Tsjaad in 1958 tot republiek werd uitgeroepen, nog vóór de onafhankelijkheid. De data van religieuze feesten worden jaarlijks bij besluit vastgesteld, en de lijst zelf is in de loop der jaren aangepast.
| Datum | Feestdag | Waar het om gaat |
|---|---|---|
| 1 januari | Nieuwjaar | Kalenderjaarwisseling |
| 1 mei | Dag van de Arbeid | Internationale dag van de arbeid |
| 11 augustus | Onafhankelijkheidsdag | Onafhankelijkheid van Frankrijk in 1960 |
| 1 november | Allerheiligen | Christelijke gedenkdag |
| 28 november | Dag van de Republiek | Uitroeping van de republiek in 1958 |
| 25 december | Kerstmis | Christelijk feest |
Hoe de nationale feestdag eruitziet
Op 11 augustus staat in N’Djamena een militaire en burgerlijke parade centraal, met scholen, ambtenaren en folkloristische groepen in optocht. Ministeries en scholen hangen de driekleur uit, en in de provincies organiseren gouverneurs kleinere versies van hetzelfde programma, vaak met een sportwedstrijd of een dansoptreden erbij. De vlag zelf en zijn geschiedenis staan beschreven bij de vlag van Tsjaad. Vanaf 2021 is de invulling van de politieke herdenkingsdagen enkele keren gewijzigd, in het spoor van de gebeurtenissen die bij Tsjaad na 2021 aan de orde komen.
De islamitische feesten
De islamitische feestdagen volgen de maankalender en schuiven daardoor elk jaar ongeveer elf dagen op ten opzichte van onze kalender. Het belangrijkst zijn het Suikerfeest aan het einde van de ramadan en het Offerfeest, in Tsjaad vaak Tabaski genoemd. Op beide dagen verzamelen gelovigen zich bij zonsopgang op grote gebedsterreinen aan de rand van de stad; daarna wordt gegeten, wordt er bezoek afgelegd en krijgen kinderen nieuwe kleren. Bij het Offerfeest slacht wie het kan betalen een schaap of geit, waarvan een deel naar buren en armen gaat. De veemarkten in de weken ervoor zijn merkbaar drukker en duurder. Ook de geboortedag van de profeet wordt gevierd, met nachtelijke bijeenkomsten en recitaties, vooral in de oude islamitische centra zoals Abéché.
De christelijke feesten
In het zuiden en in de gemengde steden zijn Kerstmis, Pasen en Allerheiligen de vaste momenten. Kerkdiensten duren er lang, met koren die in landstalen zingen; na afloop wordt er in familiekring gegeten. Rond Kerstmis reizen veel stadsbewoners naar hun dorp van herkomst, wat de bussen en de wegen richting de zuidelijke provincies wekenlang vol maakt. De achtergrond van deze verdeling over het land staat bij de religieuze verdeling; over de gemeenschappen zelf gaat de pagina religie in Tsjaad.
Wat feestdagen voor een bezoeker betekenen
Rond de grote feesten sluiten overheidskantoren en banken, en ligt het vervoer een of twee dagen grotendeels stil. Tijdens de ramadan zijn eethuisjes overdag vaak dicht en verschuiven de openingstijden; het is gebruikelijk om overdag niet in het openbaar te eten, drinken of roken. Wie een reis plant, houdt daar het beste rekening mee bij het kiezen van de beste reistijd.
Ramadan in de hete tijd: omdat de islamitische kalender jaarlijks opschuift, valt de vastenmaand eens in de ongeveer 33 jaar samen met de heetste periode, april en mei, wanneer het in de Sahel overdag ruim boven de veertig graden wordt. Het vasten duurt dan niet alleen het langst, maar valt ook samen met de zwaarste veldarbeid vóór de eerste regens.