De CFA-frank en de vaste koers
De munt heet de CFA-frank, met de internationale code XAF. Tsjaad deelt hem met Kameroen, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Congo-Brazzaville, Gabon en Equatoriaal-Guinea; de gezamenlijke centrale bank zetelt in Yaoundé. De koers ligt vast op 655,957 CFA-frank voor één euro, een verhouding die sinds de invoering van de euro niet is veranderd. Dat maakt rekenen eenvoudig: 1.000 CFA-frank is ruwweg anderhalve euro, 10.000 CFA-frank ongeveer vijftien euro. Er zijn munten vanaf 5 frank en biljetten van 500 tot 10.000 frank. Achtergrond over het stelsel staat op de pagina over de CFA-frank en over de valuta.
Twee munten, dezelfde naam: naast de Centraal-Afrikaanse CFA-frank (XAF) bestaat de West-Afrikaanse CFA-frank (XOF) van onder meer Senegal en Mali. Beide staan op precies dezelfde koers ten opzichte van de euro, maar ze zijn niet inwisselbaar: met Senegalese biljetten kun je in N’Djamena niets beginnen.
Contant is de norm
Tsjaad is een contante economie. Markten, taxi’s, kleine restaurants, brandstof onderweg, fooien en logies buiten de hoofdstad betaal je met bankbiljetten. Neem daarom voldoende euro’s in contanten mee en wissel gedoseerd. Let op de staat van je biljetten: gescheurde, beschreven of sterk versleten euro’s worden geweigerd. Zorg daarnaast dat je zelf kleine coupures CFA hebt, want wisselgeld op een biljet van 10.000 is in een dorp vaak niet voorhanden. Verdeel je geld over meerdere plaatsen in je bagage en bewaar de rest in de kluis van je hotel.
Pinnen, wisselen en kaarten
Geldautomaten staan vrijwel uitsluitend in N’Djamena, bij bankkantoren en enkele hotels. Ze accepteren doorgaans wel de gangbare betaalkaarten met een internationaal logo, maar zijn regelmatig leeg of buiten werking, en het opnamemaximum per keer is laag. Reken er dus niet op als enige geldbron. Wisselen doe je bij een bank of een wisselkantoor in de hoofdstad; euro’s gaan het makkelijkst, Amerikaanse dollars zijn ook bruikbaar. Vergelijk de koers, tel het geld ter plekke na en bewaar het bewijsje. Creditcards worden alleen in de grote hotels en bij een enkel reisbureau geaccepteerd, en de betaalterminal werkt niet altijd. Buiten de hoofdstad, bijvoorbeeld in Abéché of Faya-Largeau, kun je uitgaan van niets: geen automaat, geen kaartbetaling.
Mobiel geld
Betalen met de telefoon is in Tsjaad wijdverbreid onder inwoners. De twee mobiele aanbieders bieden diensten waarmee je via een eenvoudig menu geld overmaakt, opwaardeert en rekeningen betaalt; agenten met een bordje langs de weg wisselen contant geld voor mobiel tegoed en omgekeerd. Voor kortverblijvende bezoekers is het meestal niet de moeite waard, omdat je een lokale simkaart en registratie nodig hebt; zie de pagina over internet en telefonie. Blijf je langer, dan maakt het je leven onmiskenbaar makkelijker.
Wat het kost en wat je geeft
Een maaltijd in een eenvoudig eethuis kost enkele euro’s, een gerecht in een hotelrestaurant in de hoofdstad al gauw het tienvoudige. Een flesje water, een ritje met een gedeelde taxi of een marktvrucht kosten een fractie daarvan. Waar het budget echt in gaat zitten is vervoer: een terreinwagen met chauffeur en brandstof loopt in de honderden euro’s per dag, en een charter naar Zakouma of het noorden komt daar bovenop. Zie vervoer voor de opbouw daarvan. Fooien zijn niet verplicht maar gebruikelijk voor chauffeurs, gidsen en parkwachters; een dagbedrag per persoon is de gangbare vorm. Afdingen hoort op de markt bij de omgang, maar niet in winkels met vaste prijzen; meer daarover bij de reistips. Prijzen in dit stuk zijn richtbedragen met peiljaar 2025 en kunnen door invoerkosten en brandstofprijzen snel verschuiven.